Doktora nedir?

Doktora nedir, doktora nasıl yapılır, doktora yapmak, bütünleşik doktora, lisansüstü eğitim

Son Güncelleme 8 Ağustos 2020

Doktora yapmayı düşünen çoğu öğrenci doktoranın ne olduğu hakkında belli belirsiz fikirlere sahiptir ve bazıları ne yapması gerektiği konusunda da bilgi sahibi olmayabilir. Bu yazıyı okuyarak doktora hakkında kafa karıştıran bazı genel sorulara cevap bulabilirsiniz.

Doktora nedir?

Öncelikle kısaca doktoranın ne anlama geldiğine bakalım.

Fransızca bir kelime olan doctorat “doktorluk rütbesi” kelimesinden gelmektedir.

Bu sözcük Latince’de ise doctor “öğretmen” kelimesinden türemiştir.

İngilizce’de doktora PhD olarak kullanılmaktadır ve açılımı “Doctor of Philosophy” olarak geçmektedir. Ancak PhD ifadesinden başka doctorate kelimesi ile de karşılaşmış olabilirsiniz. Doctorate kelimesi, genel anlamda doktora derecesi kazanabilme yeterliliğidir. Her “PhD“, “doctorate” iken, her “doctorate” “PhD” değildir diyebiliriz. Yurt dışında yapılan doktoralardan alınan unvanlar doktora tez çalışmasının yapıldığı alana göre değişmektedir.

doktora nedir, doktora ne demek, doktora kaç yıl, doktora nasıl yapılır, doktora yapmak

Doktora nedir sorusunun cevabı, Türk Dil Kurumunun açıklamasına göre; “Bir fakülte veya yüksekokulu bitirdikten sonra o bilim dalında sınav ve bilimsel bir eserle erişilen derece, basamaktır”. Bir başka deyişle, orijinal ve bağımsız araştırma sonuçlarının sözlü olarak savunulup kazanılan akademik bir unvandır.

Doktora nasıl yapılır?

Doktora başvuru şartları

Türkiye’de lisansüstü eğitim ve öğretim, YÖK (Yükseköğretim Kurumu) tarafından düzenlenir. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı’nın Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği‘ne göre doktora programına başvurabilmek için adayların tezli yüksek lisans diplomasına sahip olmaları ve ALES’ten başvurduğu programın puan türünde 55 puandan az olmamak koşuluyla ilgili senato kararı ile belirlenecek ALES puanına sahip olmaları gerekir ayrıca yabancı dil sınavlarından da en az 55 puan alınması istenmektedir.

doktora nedir, doktora ne demek, doktora kaç yıl, doktora nasıl yapılır, doktora yapmak

Eğer ki yüksek lisans yaptığınız danışmanınız ile doktoraya devam edecekseniz, danışmanınız sizi zaten tanımaktadır ve belli bir noktaya kadar yetiştirmiştir. Ancak başka bir üniversitede doktoraya başlamayı düşünüyorsanız gerekli olacak en önemli şeyler tavsiye mektubu ve sahip olduğunuz tecrübelerdir. Bunların dışında doktora yapmak için gereken kişisel temel özellikleriniz arasında sıkı çalışma, kararlılık ve merak olmalıdır.

Doktora süreci

Doktora öğrencisi olarak, aldığınız lisansüstü dersleri geçtikten sonra alanınızda yeterli bilgiye sahip olduğunu göstermek için doktora yeterlilik sınavına girersiniz. Yeterlilik sınavını geçtikten sonra tez önerinizi sunarak tez dönemine başlarsınız. Tez dönemi boyunca tez izleme komitesi ile belirlenen zamanlarda bir araya gelerek tez çalışmasının ilerleyişi hakkında bilgi verirsiniz.

Doktora, ilk ve en önemli araştırma derecesidir ve bu yüzden zamanın çoğu araştırma yapılarak geçirilir. Tam olarak nasıl yapılacağı ise çalışma alanınıza bağlı olarak değişiklik gösterir. Kütüphanede kaynak araştırması, laboratuvarda deneyler ya da arazi çalışmaları yapılabilinir.

Çalışma nerede yapılırsa yapılsın, zaman zaman danışman ile bir araya gelinerek araştırma sürecinin ilerleyişi kontrol edilir.

Danışman, doktora öğrencisine geri bildirimlerde bulunur ve karşılaşabileceği bir sorun olduğunda nasıl yapılması gerektiği hakkında yönlendirmelerde bulunur.

Doktoranın son aşaması savunmadır. Tez tamamladıktan sonra komite tarafından belirlenen tarihte savunma yapılır. Savunma, sözlü olarak komiteye ve dışarıdan katılımcılara tezin açıklanarak, tartışılarak ve savunularak söz konusu alandaki uzmanlık gösterilir. Katılımcılar da doktora adayına sorular sorabilirler. Savunma sonunda komitenin vereceği kararla  doktor unvanını alırsınız.

Bütünleşik doktora nedir?

Bunun dışında lisans mezunu olarak da doktoraya başvuru yapabilirsiniz. Bu tip doktoraya bütünleşik doktora denilmektedir. Bütünleşik doktoraya başvuruları için;

  • Lisans programında hazırlık sınıfı hariç en az ilk dört yarıyılı tamamlamış olmak
  • Programa başvurduğu yarıyıla kadar almış olduğu derslerin genel not ortalaması 3,00 (yüzlük sistemde 80)  olmak ya da sınıfında genel not ortalamasına göre ilk üç dereceye girmiş olmak
  • Anabilim dalı tarafından yapılan mülakatta başarılı olmak

şartları vardır.

Bunun dışında yüksek lisans için de gerekli olan ALES ve İngilizce sınav puanlarına da sahip olmanız gerekmektedir. Bu puanların alt limitleri üniversitelerin kendileri belirlenmektedir. Bütünleşik doktora programına başvuru yapacağınız enstitü ile irtibata geçerek gerekli bilgileri alabilirsiniz.

Doktora kaç yıl sürer?

Türkiye’de doktora, 2 dönem doktora dersleri için ve 6 dönem de tez çalışmaları olmak üzere 8 dönem (4 sene) diyebiliriz.

Ancak tez çalışmalarının uzaması, bir takım istenmeden de olsa ortaya çıkan gecikmeler (örneğin bazı malzemelerin zor bulunması veya daha derinlemesine araştırmanın gerekmesi) gibi sebeplerden ötürü 8 dönemden (4 seneden) fazla sürebilmektedir.

doktora nedir, doktora ne demek, doktora kaç yıl, doktora nasıl yapılır, doktora yapmak

Doktora kaç yıl sorusunun cevabından ziyade doktora kaç yılda tamamlanmalı sorusu daha önem taşımaktadır. Doktora dersleri en fazla 4 dönem içinde başarıyla tamamlanmalıdır. Bu süre içinde derslerini tamamlayamayan veya Yükseköğretim kurumunun (YÖK) öngördüğü en az genel not ortalamasını sağlayamayanların ilişikleri kesilmektedir.

Dersleri başarıyla tamamlayan, yeterlilik sınavını geçen ve tez önerisi kabul edilen doktora adayının tez çalışmalarını 12 yarıyıl sonuna kadar tamamlaması gerekmektedir, aksi takdirde ilişiği kesilir. Yani doktoranızı tamamlayabilmek için azami 16 yarıyılınız (8 sene) vardır.

Yurt dışında yapılan doktora süreleri farklı olabilmektedir. Örneğin Avrupa’da ve Amerika’da doktora süreleri farklılık göstermektedir. Avrupa’da doktora süresi nispeten daha kısa sürmektedir çünkü doktora adayı çalışmalarına hemen başlamaktadır. Amerika’da ise dersler ve sınavları geçtikten sonra çalışmalar başlayacağı için Avrupa’ya oranla biraz daha uzun sürmektedir.

Doktora yapmak ne işe yarar?

“Doktora nedir?” sorusundan başka “Doktora yapmak ne işe yarar?” sorusu da doktoraya başlamaya karar vermek için ayrı bir önem taşımaktadır.

Doktora akademik ya da bir araştırma alanında kariyer için gerçekleştirilen temel bir niteliktir.

Üniversitelerde öğretim üyesi (doktor öğretim üyesi, doçent doktor, profesör) veya araştırma enstitülerinde uzman araştırmacı olabilmek için yapılır.

Peki doktora yapmak sadece akademik kariyer için midir? Hayır!

Doktora boyunca edinilen ileri düzeydeki araştırma becerileri tıbbi ürünler, finans sektörü, hukuk, gazetecilik ve teknoloji gibi çeşitli alanlarda avantaj sağlamaktadır.

Doktora yaparak kazanabileceğiniz beceriler ile akademik kariyerinizde ilerleyebilir ya da özel sektörde yapacağınız kariyerinize bir adım önde başlama şansını yakalayabilirsiniz.


Doktora nedir sorusunun cevabını bulduktan sonra doktora yapıp yapmama konusunda tereddütleriniz varsa Doktora yapmalı mıyım? başlıklı yazımı okuyarak aklınızdaki bazı sorulara cevap bulabilirsiniz.

Doktora, akademik kariyere başlamak için ilk adımdır. Akademik kariyere başlamak için emin değilseniz akademik kariyerin faydaları sizi motive edebilir.

Yurt dışında doktora yapmayı düşünüyorsanız Yurt dışında lisansüstü eğitimini nasıl yapabilirim? başlıklı yazımda yurt dışında doktora yapmak için burslara nasıl başvuru yapılabileceğini öğrenebilirsiniz.

Sıkça sorulan sorular

Doktora ne demektir?

Doktora, yüksek lisans veya lisans mezunlarının başvurduğu belirli bir alanda derinlemesine yapılan araştırmanın sözlü olarak savunulup doktora tezi ile tamamlanan akademik bir unvandır.

Doktora ne kadar sürer?

Türkiye’de yapılan doktoralarda genel olarak doktora dersleri 2 dönem, tez çalışmaları da 6 dönem olacak şekilde toplamda 8 dönem (4 sene) sürmektedir. Doktora adayları tez çalışmalarını 12 yarıyıl sonuna kadar tamamlaması gerekmektedir, aksi takdirde ilişiği kesilir. Yani doktoranızı tamamlayabilmek için azami 16 yarıyılınız (8 sene) vardır.

Doktora için gereken puanlar nedir?

Tezli yüksek lisans diplomasına sahip adaylar için ALES’ten ilgili puan türünde en az 55 puan ve yabancı dil sınavlarından da en az 55 puan alınması istenmektedir. Alt taban puanları üniversiteye göre değişiklik gösterebilir.

Doktora yapmak gerekli midir?

Üniversitelerde öğretim üyesi (doktor öğretim üyesi, doçent doktor, profesör) veya araştırma enstitülerinde uzman araştırmacı olmak isterseniz doktora yapmnız gerekir.
Bunun dışında doktora süresince geliştireceğiniz ileri düzeydeki araştırma becerilerinizi tıbbi ürünler, finans sektörü, hukuk, gazetecilik ve teknoloji gibi çeşitli alanlarda avantaj sağlamaktadır.

Bütünleşik doktora nedir?

Lisans mezunlarının belirli şartları karşıladığında başvuru yapabileceği doktora programıdır. Başvuru şartları üniversiteden üniversiteye değişebilmektedir.

Bilgi paylaştıkça çoğalır.

İlginizi Çekebilir
Doktora-yapmanin-faydalari
Doktora yapmanın faydaları

Doktora yapmanın faydaları, doktora öğrencisinin bu yetenekleri kullanabilme beceresine de bağlıdır. Yani doktora yapan biri olarak iş sizde bitiyor. Doktora Devamını oku...

yurt dışında yüksek lisans
Yurt dışında yüksek lisans bursları

Yurt dışında yüksek lisans (master) yapmayı bir çok kişi yapmak ister ancak çeşitli sebeplerden ötürü ya da nasıl yapacağını bilmediği Devamını oku...

yüksek lisans (master)
Yüksek lisans nedir? Nasıl yapılır?

Yüksek lisans (master), lisans eğitimini tamamlayıp belirli bir alanda kendini geliştirmek isteyenlerin aldığı eğitimdir. Özellikle lisans eğitimini tamamlamak üzere olanlar Devamını oku...

polonya'da yüksek lisans
Polonya’da yüksek lisans

Polonya'da yüksek lisans (master), yurt dışında yüksek lisans yapmayı düşünen bir çok öğrencinin tercihleri arasında genellikle ilk sıralarda yer alıyor. Devamını oku...

doktora tezinden makale
Doktora tezini bilimsel makaleye dönüştürmek

Elsevier'den Laura Mesquita doktora tezi ve bilimsel makale arasındaki farklılıklara değinerek doktora tezinin bilimsel makaleye dönüştürülmesinde izlenebilecek  yöntemleri anlatıyor. Birçok Devamını oku...

Bilimsel makale
Bilimsel makale yazmadan önce yapılması gereken altı şey

Dr. Angel Borja, bir bilimsel makalenin yazılmaya başlamadan önce ve hazırlanma süresince dikkat edilmesi gereken noktaları anlatıyor. Bu uyarıları göz Devamını oku...

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir