Yüksek lisans nedir? Yüksek lisans nasıl yapılır?

yüksek lisans (master)

Son Güncelleme 20 Kasım 2020

Yüksek lisans (master), lisans eğitimini tamamlayıp belirli bir alanda kendini geliştirmek isteyenlerin aldığı eğitimdir. Özellikle lisans eğitimini tamamlamak üzere olanlar ya da mezun olup da bir işte çalışanlar kariyerleri için (akademik kariyer ya da özel sektör olarak) lisansüstü yapmayı düşünürler. Bu eğitimi alabilmek için gerekli olan belirli yüksek lisans başvuru şartları vardır. Bu şartları yerine getiren adaylar tezli veya tezsiz olarak yüksek lisans başvurusu yapabilirsiniz.

Yüksek lisans nedir?

Yüksek lisans nedir? sorusunun cevabı olarak; lisans eğitimini tamamlamış, akademik kariyere ilk adımını atmak isteyen veya kendini belirli bir alanda geliştirip tecrübe edinmek isteyenler için lisansüstü eğitimin ilk aşamasıdır diyebiliriz.

yüksek lisans nedir, yüksek lisans, master nedir, yüksek lisans nasıl yapılır

İngilizce’de usta anlamına gelen “master” kelimesi de Türkiye’de kullanılmaktadır. Türkiye’de tezli ve tezsiz olmak üzere iki şekilde yapılabilmektedir.

Tezsiz yüksek lisans nedir?

Tezsiz ile tezli yüksek lisans arasındaki fark, adında da anlaşılacağı üzere tez hazırlanmamasıdır. Tez yerine dönem projesi (kredisiz) hazırlanmaktadır. Ayrıca ders olarak lisans eğitimi sırasında almadığınız 3 dersi seçebilirsiniz.

Toplamda 2 ya da 3 dönemde tamamlanmaktadır.

2020 yılında yapılan son güncelleme ile uzaktan öğretim yoluyla veya ikinci öğretim lisansüstü programı ile de yapılabilir.

Tezli yüksek lisans nedir?

Tezli yüksek lisans 2 dönem ders (1 yıl), 2 dönem de tez (1 yıl) olmak üzere 4 dönemde (iki yıl) tamamlanır. İhtiyaç olması durumunda dönem olarak uzatma yapılabilir. YÖK’ün hazırladığı Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği‘ne göre en fazla 2 dönem (1 yıl) daha uzatma yapılabilir.

Ancak YÖK tarafından 10 Haziran 2020 tarihinde olağanüstü durumlar için uzatmalara ek süreler verilmiştir:

Yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz.

Yüksek lisans nasıl yapılır?

Yüksek lisans nedir? sorusundan sonra sorulması gereken soru: “Yüksek lisans nasıl yapılır?“.

Başvuru yapabilmeniz için bazı sınav sonuçlarınızın ve belgelerinizin olması gerekiyor. Başvuru yapacağınız enstitünün şartlarına bakarak hangi sınavlara girmeniz ve hangi belgeleri vermeniz gerektiğini bulabilirsiniz.

Başvurular tamamlandıktan sonra başvuranlar listelenir ve açılan kontenjan dahilinde baraj puanı geçenler başvuru yapmaya hak kazanır. Asil olarak seçilenler başvurusunu çekerse ya da başvuru yapmazsa yedekler arasından öğrenciler seçilir.

Ders döneminde belirli miktardaki AKTS kredisi değerindeki dersleri alırsınız. Bu dersleri başarıyla geçtikten sonra enstitüye tez önerisi verilir.

Tez dönemi boyunca teziniz hakkında çalışmalarınızı gerçekleştirirsiniz. Bu süre sonunda yapmış olduğunuz çalışmaların sonuçlarını tez savunma jürisi önünde sunarsınız. Jürinin onayını aldıktan sonra varsa jürinin önerilerini de dahil ederek tezinizi hazırlayıp enstitüde gerekli kontrolleri yaptırdıktan sonra tezinizin ciltli halini enstitünüze teslim ederek mezun olursunuz.

Tezsiz yüksek lisans yapanlar ise sadece ders döneminin sonunda dönem projesini jüri önünde sunar.

Derslerinin seçimi, tez önerisi, tez savunması gibi süreçler hakkında detaylı bilgiler için danışmanınız ile ya da bağlı olduğunuz enstitü ile iletişime geçmeniz daha iyi olacaktır.

ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı)

Yüksek lisans (master) başvuru şartları Yükseköğretim Kurulu’nun Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği‘de belirtilmiştir. Özetle başvuru yapabilmek için  lisans diplomasına ve başvurduğu puan türünde senato tarafından belirlenmiş ALES puanına (en az 55 puan) sahip olmaları gerekir.

yüksek lisans nedir,master, yüksek lisans, ales

Burada şu noktaya dikkat edilmesi gerekir; ALES’ten 55 puan almanız istediğiniz üniversiteye başvuru yapabileceğiniz anlamına gelmiyor. Çünkü yukarıda da belirtildiği gibi buna üniversiteler kendileri karar veriyor. Yani kimi üniversite en az 55 puan isterken, kimi üniversite 70 puan isteyebilir. Bu puanlar alt taban puanlarıdır.

Bu yüzden ALES puanınızı ne kadar yüksek tutarsanız belirli sayıda açılan kontenjanlarına girme şansınız da artar.

Güzel sanatlar fakültelerinin ve konservatuvarın enstitülerdeki ana bilim ve ana sanat dalları için ALES puanı aranmamaktadır.

Ön lisans mezunları yüksek lisans (master) yapabilir mi sorusunun cevabı ise 2 yıl daha eğitim alıp lisans eğitimlerini tamamladıktan sonra EVET.

Tezsiz yüksek lisans programlarında ise ALES puanı üniversitelerin inisiyatifine bırakılmıştır. Üniversite yönetimi dilerse başvurularda ALES puanı aramayabilir, ALES puanı istenildiği takdirde taban puan üniversitenin senatosu tarafından belirlenir.

Dil puanı

Dil puanı şartı YÖK’ün Yönetmeliği’nde yer almamaktadır. Bu da yabancı dil puanına gerek olmadan da başvuru yapabileceğiniz anlamına gelmektedir.

Ancak hemen sevinmeyin çünkü bazı üniversiteler başvurularda dil şartı istemektedir. Böyle bir şartın olması oldukça normaldir. Çünkü bu süreç boyunca bilimsel makale okuyabilmeniz için belirli seviyede dil bilmeniz gerekecektir. Bu yüzden üniversiteler de sadece belirli bir seviyenin üstünü kabul ediyor.

yüksek lisans nedir, yüksek lisans, master nedir, master, dil puanı

“Yabancı dil sınavından kaç puan almam gerekiyor?” sorusuna cevap vermek oldukça zordur. Bunun net cevabını başvuracağınız programın enstitüsü ile irtibata geçerek alabilirsiniz. Çünkü dil şartı üniversiteden üniversiteye değişmektedir.

Yurt dışında yüksek lisans (master) yapmayı düşünüyorsanız uluslararası geçerliliği olan dil sınavlarına girmeniz gerekmektedir. 

Genel not ortalaması

Başvurularda genel not ortalaması için YÖK tarafından hazırlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde herhangi bir sınır belirtilmemiştir ancak bazı üniversiteler alt sınır koyabilir. Başvurmayı düşündüğünüz üniversitenin ilgili enstitüsü ile iletişime geçerek sizin genel not ortalamanızın yeterli olup olmadığını öğrenebilirsiniz.

Ayrıca genel not ortalamanız 4’lük veya 5’lik sistemde ise ve başvuracağınız enstitü sizden 100’lük sistemde not ortalaması istiyorsa (ya da tam tersi olacak şekilde-100’lük sistemden 4’lük ya da 5’lik sisteme) YÖK’ün belirlemiş olduğu eşdeğerlilik tablosundan (YÖK dönüşüm tablosu) genel not ortalamanızı bulabilirsiniz.

Mülakat

Yüksek lisans için başvuranlar arasından ön elemeden geçenler yazılı ve sözlü mülakata alınır. Mülakatın amacı adayın kendi alanında yeterli olup olmadığını ölçmektir. Mülakata girmeye hak kazananlar enstitüler tarafından açıklanacağı için ilgili enstitünün ilanlarını takip etmesi oldukça önemlidir.

Diğer belgeler

Özgeçmiş (CV, Curriculum Vitae-hayat seyri olarak çevrilebilir) içinde; katılmış olduğunuz projeler, seminerler varsa konferanslar, almış olduğunuz sertifikalar yer almalıdır. Bunlar özgeçmişinizi güçlendirir ve rakiplerinizden bir adım önde olmanızı sağlar.

Başvurularda niyet mektubu ve/veya referans mektubu da istenebilir.

Niyet mektubu tarafınızdan yazılan ve yapmış olduğunuz çalışmaları, sizi kabul etmelerinin sebebi ve kabul edilmeniz durumda yapmak istediğiniz çalışmaları içerir.

Referans mektubu ise size referans olacak hoca tarafından yazılan sizin hakkınızdaki düşünceleri içerir. 

Bu belgelerin örneklerini internet üzerinde bularak şablon olarak kullanabilirsiniz.

Özel öğrenci

Eğer ki ALES puanınız yeterli değilse özel öğrenci olarak yüksek lisansa başvuru yapabilirsiniz. En fazla iki dönem özel öğrenci olarak kalabilirsiniz. Özel öğrenci olarak başvuran kişi öğrencilik haklarından yararlanamaz ve belirli sayıda ders alabilir. Özel öğrenci başvuru tarihleri ve koşulları için ilgili enstitü ile irtibata geçmelisiniz.

Yüksek lisans ücretleri

Tezli yüksek lisans yapmak istiyorsanız devlet üniversitelerinde ücretsiz olarak yapabilirsiniz.

Tercihiniz özel üniversite ise ücret ödemek zorundasınız. Ücretler üniversiteden üniversiteye hatta fakülteden fakülteye değişir. Bazı özel üniversitelerde belirli miktarlarda burs imkanı da bulunmaktadır.

Başvuru yapmak istediğiniz üniversitenin internet sitesini ziyaret ederek ödeyeceğiniz ücreti ve burs imkanlarını öğrenebilirsiniz. Ancak yine de özel üniversite ücretleri için bir aralık vermek gerekirse 6.000-70.000 TL aralığında diyebiliriz.

Tezsiz yüksek lisans ve uzaktan eğitim yoluyla yapılanların ücretleri devlet ve vakıf üniversitelerinde farklılık göstermektedir. Başvuru yapacağınız enstitünün internet sitesinden ya da bizzat irtibata geçerek öğrenebilirsiniz.

Yüksek lisans (master) ne işe yarar?

“Yüksek lisans nedir? ve Yüksek lisans nasıl yapılır?” sorusunun yanı sıra öğrencilerin en çok merak ettiği bir diğer soru da “Yüksek lisans ne işe yarar?” sorusudur.

Yüksek lisans kimisi için vakit kaybı olarak görülürken, kimisine göre de kariyerleri için (akademik kariyer yapmak isteyenler, unvanını yükseltmek isteyenler) gerekli olmaktadır. Bunun kararını vermek tamamen çizeceğiniz yola bağlıdır.

yüksek lisans nedir, yüksek lisans, master nedir, master, yüksek lisans ne işe yarar

Yüksek lisansta, ilgilendiğiniz bir konu hakkında araştırmalar yaparak konu hakkında derinlemesine bilgi sahibi olma fırsatı yakalarsınız. Böylece akademik kariyer yapmak istemeseniz bile belirli bir alanda uzmanlaşıp kariyeriniz için gerekli tecrübeye sahip olmuş olursunuz. Yönetici olarak işe alımlarda ya da üst seviyedeki pozisyonlar için yüksek lisanstan mezun olanlar bir adım öne geçebilmektedir. 

Sadece özel sektörde çalışanlar değil devlet kurumlarında üst kademelere yükselmek için lisansüstü eğitimi yapabilir. Eğer ki bir devlet kurumunda çalışıyorsanız bu tamamen çalıştığınız kamu kurumunun ihtiyacına göre ve amirinizin takdirine kalmış bir durumdur.

Akademik kariyer yapmak istiyorsanız yüksek lisans ilk adımınız olacaktır. Böylece araştırma görevlisi, öğretim görevlisi, okutman, uzman gibi kadrolara başvuru yapabilir daha sonra da doktoranızı tamamlayarak Doktor Öğretim Üyesi (eski adıyla Yardımcı Doçent Doktor) kadrolarına başvuru yapabilirsiniz. 


Alan dışı yüksek lisans yaparak dilerseniz başka alanlarda da eğitim alarak farklı alanlara yönelebilir ya da sahip olduğunuz bilgilere yenilerini ekleyerek  kendinizi geliştirebilirsiniz. 

Akademik kariyer için yüksek lisansa başlama konusunda kararsız kaldıysanız Akademik kariyere ilk adım atmak için gerekenleri okumak karar vermenize yardımcı olabilir. 

Lisansüstü eğitimleriniz için yurt dışında yapmayı planlıyorsanız Yurt dışında lisansüstü eğitimini nasıl yapabilirim? sorusuna cevap bulabileceğiniz yazıma göz atmanızı tavsiye ederim. Yurt dışındaki ilanlara nasıl ulaşabileceğinizi bulabilirsiniz.

Bilgi paylaştıkça çoğalır.

İlginizi Çekebilir
yurt dışında yüksek lisans
Yurt dışında yüksek lisans bursları

Yurt dışında yüksek lisans (master) yapmayı bir çok kişi yapmak ister ancak çeşitli sebeplerden ötürü ya da nasıl yapacağını bilmediği Devamını oku...

yüksek lisans başvuru
Yüksek lisans başvuru şartları ve sınavları

Yüksek lisans (master) başvuru şartları üniversiteden üniversiteye hatta enstitüden enstitüye değişiklik gösterse de temel olarak bazı belgeler her başvuruda istenmektedir. Yüksek Devamını oku...

alan dışı yüksek lisans
Alan dışı yüksek lisans yapmak ve başvuru şartları

Alan dışı yüksek lisans (master) yapmak bir çok öğrencinin aklından geçen bir fikirdir. Sahip olunan bilgilere yenilerini ekleyerek kariyeriniz için Devamını oku...

Yurt dışında lisansüstü
Yurt dışında lisansüstü eğitimini nasıl yapabilirim?

Akademik kariyer yapmak isteyen herkesin en az bir kere bile olsa yurt dışına çıkma isteği vardır.  Küreselleşme ivmesinin çağımızda gün Devamını oku...

erasmus yapmanin faydalari
Erasmus ile geleceğe yatırım yapabilmek

Erasmus programını duymayan kalmamıştır sanırım. Öğrencilerin yurt dışına çıkma hayallerini gerçekleştirebileceği ilk fırsattır diyebiliriz. Erasmus programı; yeni kültürler ve diller Devamını oku...

polonya'da yüksek lisans
Polonya’da yüksek lisans

Polonya'da yüksek lisans (master), yurt dışında yüksek lisans yapmayı düşünen bir çok öğrencinin tercihleri arasında genellikle ilk sıralarda yer alıyor. Devamını oku...

“Yüksek lisans nedir? Yüksek lisans nasıl yapılır?” için 6 yorum

    1. Yüksek lisansa başvuru yapabilmeniz için gereken sınavlar ALES, başvuru koşullarında var ise yabancı dil sınavı ve bölümün yapacağı yazılı/sözlü sınavlarıdır.

      • ALES ÖSYM tarafından gerçekleştirildiği için sınav başvuru tarihlerini ÖSYM’nin internet sayfasından kontrol edebilirsiniz.
      • Eğer ki yüksek lisans için başvuracağınız bölüm İngilizce sınavı istiyorsa (TOEFL, IELTS, PTE, YDS, E-YDS, YÖKDİL vs), sınava başvuru tarihini öğrenmek için ilgili sınavın internet sayfalarından bulabilirsiniz. ÖSYM tarafından yapılan YDS/e-YDS ve YÖK tarafından yapılan YÖKDİL ile ilgili bilgileri de ÖSYM‘nin ve YÖK‘ün sayfalarında bulabilirsiniz. Uluslararası geçerliliği olan İngilizce sınavları (IELTS, TOEFL, CAE ve PTE) için detaylı bilgilere buradan ulaşabilirsiniz.
      • Yazılı ve/veya sözlü sınavlar için ise başvuracağınız enstitünün ilanlarını takip etmelisiniz.
  1. Merhaba. Yüksek lisans için ALES ve YDS sınavlarına girdim. ALES sonucum açıklandı. YDS sonucu da açıklanınca, nasıl ve ne zaman yüksek lisans başvurusu yapabilirim?

    1. YDS sınavı ile başvuru yapmayı düşündüğünüze göre Türkiye’de yüksek lisans yapmayı düşünüyorsunuz. Öncelikle nerede yüksek lisans yapmayı karar vermelisiniz. Hangi üniversiteye karar verirseniz, o üniversitedeki ilgili enstitünün internet adresinde yazılan duyuruları takip etmelisiniz.

      Başvuru şartları ve gerekli belgeler üniversiteden üniversiteye değiştiğini unutmayın!

      Bildiğim kadarıyla 2020-Bahar dönemi başvuruları başlayan hatta sona ermekte olan üniversiteler var. Bu yüzden ilgilendiğiniz üniversitenin duyurularını bir an önce inceleyin.

      Eğer ki YDS sonucunuzun açıklanması başvuru tarihinden sonraya kalıyorsa ve enstitü de kabul ediyorsa özel öğrenci olarak başvuru yapabilirsiniz. Bunun için enstitü ile irtibata geçerseniz konu hakkında bilgi alabilirsiniz.

      Başvurunuz kabul edilirse, yazılı/sözlü sınav yapılacaktır. Bunun için size bilgilendirme yapılmayabilir. O yüzden duyuruları takip etmeniz yararınıza olacaktır.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir