Yüksek lisans (master) nedir?

yüksek lisans (master)

Son Güncelleme 9 Temmuz 2020

Yüksek lisans (master), lisans eğitimini tamamlayıp belirli bir alanda kendini geliştirmek isteyenlerin aldığı eğitimdir. Özellikle lisans eğitimini tamamlamak üzere olanlar ya da mezun olup da bir işte çalışanlar kariyerleri için (akademik kariyer ya da özel sektör olarak) yüksek lisans yapmayı düşünürler. Bu eğitimi alabilmek için gerekli olan belirli başvuru şartları vardır. Bu şartları yerine getiren adaylar tezli veya tezsiz olarak yüksek lisans başvurusu yapabilir.

Yüksek lisans nedir?

“Yüksek lisans nedir” sorusunun cevabı için, lisans eğitimini tamamlamış, akademik kariyere ilk adımını atmak isteyen veya kendini belirli bir alanda geliştirip tecrübe edinmek isteyenler için lisansüstü eğitimin ilk aşamasıdır diyebiliriz.

yüksek lisans nedir, yüksek lisans, master nedir, master

İngilizce’de usta anlamına gelen “master” kelimesi olarak da kullanılmaktadır. Türkiye’de tezli ve tezsiz olmak üzere iki şekilde yapılabilmektedir.

Tezsiz Yüksek Lisans Nedir?

Tezsiz yüksek lisans ile tezli yüksek lisans arasındaki fark, tezsiz yüksek lisansta (adında da anlaşılacağı üzere) tez hazırlanmamasıdır. Yüksek lisans tezi yerine dönem projesi (kredisiz) hazırlanmaktadır. Ayrıca ders olarak lisans eğitimi sırasında almadığınız 3 dersi seçebilirsiniz.

Tezsiz yüksek lisans 2 ya da 3 dönemde tamamlanmaktadır.

Tezsiz yüksek lisans eğitimi, 2020 yılında yapılan son güncelleme ile uzaktan öğretim yoluyla veya ikinci öğretim lisansüstü programı ile de yapılabilir.

Tezli Yüksek Lisans Nedir?

Tezli yüksek lisans 2 dönem ders, 2 dönem de tez olmak üzere 4 dönemde tamamlanır. İhtiyaç olması durumunda dönem olarak uzatma yapılabilir. YÖK’ün hazırladığı Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği‘ne göre en fazla 2 dönem daha uzatma yapılabilir.

Ancak YÖK tarafından 10 Haziran 2020 tarihinde olağanüstü durumlar için uzatmalara ek süreler verilmiştir:

Yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz.

Yüksek lisans dersleri başarıyla tamamlayan öğrenciler, tezini hazırlar ve tezde yapılan çalışmalar ve araştırmalar sözlü olarak tez jürisine ve diğer katılımcılara sunar. Jürinin onayı da alınarak diploma alınır.

Yüksek lisans (master) için gerekli belgeler

ALES (Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı)

Yüksek lisans (master) başvuru şartları Yükseköğretim Kurulu’nun Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği‘de belirtilmiştir. Özetle başvuru yapabilmek için  lisans diplomasına ve başvurduğu puan türünde senato tarafından belirlenmiş ALES puanına (en az 55 puan) sahip olmaları gerekir.

yüksek lisans nedir,master, yüksek lisans, ales

Burada şu noktaya dikkat edilmesi gerekir; ALES’ten 55 puan almanız istediğiniz üniversiteye başvuru yapabileceğiniz anlamına gelmiyor. Çünkü az önce de belirttiğim gibi buna üniversiteler kendileri karar veriyor. Yani kimi üniversite en az 55 puan isterken, kimi üniversite 70 puan isteyebilir. Bu puanlar alt taban puanlarıdır.

Bu yüzden ALES puanınızı ne kadar yüksek tutarsanız belirli sayıda açılan yüksek lisans kontenjanlarına girme şansınız da artar.

Güzel sanatlar fakültelerinin ve konservatuvarın enstitülerdeki ana bilim ve ana sanat dalları için ALES puanı aranmaz.

Ön lisans mezunları yüksek lisans (master) yapabilir mi sorusunun cevabı ise 2 yıl daha eğitim alıp lisans eğitimlerini tamamladıktan sonra EVET.

Tezsiz yüksek lisans programlarında ise ALES puanı üniversitelerin inisiyatifine bırakılmıştır. Üniversite yönetimi dilerse başvurularda ALES puanı aramayabilir, ALES puanı istenildiği takdirde taban puan üniversitenin senatosu tarafından belirlenir.

Dil puanı

Gelelim en çok merak edilen sorulardan bir tanesine; “Yüksek lisans (master) için dil puanı kaç olmalı?“.

Dil puanı şartı YÖK’ün Yönetmeliği’nde yer almamaktadır. Bu da yabancı dil puanına gerek olmadan da başvuru yapabileceğiniz anlamına gelmektedir.

Ancak hemen sevinmeyin çünkü bazı üniversiteler başvurularda dil şartı istemektedir. Böyle bir şartın olması oldukça normaldir. Çünkü bu süreç boyunca bilimsel makale okuyabilmeniz için belirli seviyede dil bilmeniz gerekecektir. Bu yüzden üniversiteler de sadece belirli bir seviyenin üstünü kabul ediyor.

yüksek lisans nedir, yüksek lisans, master nedir, master, dil puanı

“Yabancı dil sınavından kaç puan almam gerekiyor?” sorusuna cevap vermek oldukça zordur. Bunun net cevabını başvuracağınız yüksek lisans programının enstitüsü ile irtibata geçerek alabilirsiniz. Çünkü dil şartı üniversiteden üniversiteye değişmektedir.

Yurt dışında yüksek lisans (master) yapmayı düşünüyorsanız uluslararası geçerliliği olan dil sınavlarına girmeniz gerekmektedir. 

Genel not ortalaması

Yüksek lisans başvurularında genel not ortalaması için YÖK tarafından hazırlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’nde herhangi bir sınır belirtilmemiştir ancak bazı üniversiteler alt sınır koyabilir. Başvurmayı düşündüğünüz üniversitenin ilgili enstitüsü ile iletişime geçerek sizin genel not ortalamanızın yeterli olup olmadığını öğrenebilirsiniz.

Ayrıca genel not ortalamanız 4’lük veya 5’lik sistemde ise ve başvuracağınız enstitü sizden 100’lük sistemde not ortalaması istiyorsa (ya da tam tersi olacak şekilde-100’lük sistemden 4’lük ya da 5’lik sisteme) YÖK’ün belirlemiş olduğu eşdeğerlilik tablosundan (YÖK dönüşüm tablosu) genel not ortalamanızı bulabilirsiniz.

Mülakat

Yüksek lisans için başvuranlar arasından ön elemeden geçenler yazılı ve sözlü mülakata alınır. Mülakatın amacı adayın kendi alanında yeterli olup olmadığını ölçmektir. Mülakata girmeye hak kazananlar enstitüler tarafından açıklanacağı için ilgili enstitünün ilanlarını takip etmesi oldukça önemlidir.

Diğer belgeler

Özgeçmiş (CV, Curriculum Vitae-hayat seyri olarak çevrilebilir) içinde; katılmış olduğunuz projeler, seminerler varsa konferanslar, almış olduğunuz sertifikalar yer almalıdır. Bunlar özgeçmişinizi güçlendirir ve rakiplerinizden bir adım önde olmanızı sağlar.

Başvurularda niyet mektubu ve/veya referans mektubu da istenebilir.

Niyet mektubu tarafınızdan yazılan ve yapmış olduğunuz çalışmaları, sizi kabul etmelerinin sebebi ve kabul edilmeniz durumda yapmak istediğiniz çalışmaları içerir.

Referans mektubu ise size referans olacak hoca tarafından yazılan sizin hakkınızdaki düşünceleri içerir. 

Bu belgelerin örneklerini internet üzerinde bularak şablon olarak kullanabilirsiniz.

Özel öğrenci

Eğer ki ALES puanınız yeterli değilse özel öğrenci olarak yüksek lisansa başvuru yapabilirsiniz. En fazla iki dönem özel öğrenci olarak kalabilirsiniz. Özel öğrenci olarak başvuran kişi öğrencilik haklarından yararlanamaz ve belirli sayıda ders alabilir. Özel öğrenci başvuru tarihleri ve koşulları için ilgili enstitü ile irtibata geçmelisiniz.

Yüksek lisans ücretleri

Tezli yüksek lisans yapmak istiyorsanız devlet üniversitelerinde ücretsiz olarak yapabilirsiniz.

Tercihiniz özel üniversite ise ücret ödemek zorundasınız. Ücretler üniversiteden üniversiteye hatta fakülteden fakülteye değişir. Bazı özel üniversitelerde belirli miktarlarda burs imkanı da bulunmaktadır.

Başvuru yapmak istediğiniz üniversitenin internet sitesini ziyaret ederek ödeyeceğiniz ücreti ve burs imkanlarını öğrenebilirsiniz. Ancak yine de özel üniversitelerde yüksek lisans ücretleri için bir aralık vermek gerekirse 6.000-70.000 TL aralığında diyebiliriz.

Tezsiz yüksek lisans ve uzaktan eğitim yoluyla yüksek lisans ücretleri devlet ve vakıf üniversitelerinde farklılık göstermektedir. Başvuru yapacağınız enstitünün internet sitesinden ya da bizzat irtibata geçerek öğrenebilirsiniz.

Yüksek lisans (master) ne işe yarar?

“Yüksek lisans nedir?” sorusunun yanı sıra öğrencilerin en çok merak ettiği bir diğer soru da “Yüksek lisans yapmak ne işe yarar?” sorusudur.

Yüksek lisans kimisi için vakit kaybı olarak görülürken, kimisine göre de kariyerleri için (akademik kariyer yapmak isteyenler, unvanını yükseltmek isteyenler) gerekli olmaktadır. Bunun kararını vermek tamamen çizeceğiniz yola bağlıdır.

yüksek lisans nedir, yüksek lisans, master nedir, master, yüksek lisans ne işe yarar

Yüksek lisansta, ilgilendiğiniz bir konu hakkında araştırmalar yaparak konu hakkında derinlemesine bilgi sahibi olma fırsatı yakalarsınız. Böylece akademik kariyer yapmak istemeseniz bile belirli bir alanda uzmanlaşıp kariyeriniz için gerekli tecrübeye sahip olmuş olursunuz. Yönetici olarak işe alımlarda ya da üst seviyedeki pozisyonlar için yüksek lisanstan mezun olanlar bir adım öne geçebilmektedir. 

Sadece özel sektörde çalışanlar değil devlet kurumlarında üst kademelere yükselmek için yüksek lisans eğitimi yapabilir. Eğer ki bir devlet kurumunda çalışıyorsanız bu tamamen çalıştığınız kamu kurumunun ihtiyacına göre ve amirinizin takdirine kalmış bir durumdur.

Akademik kariyer yapmak istiyorsanız yüksek lisans ilk adımınız olacaktır. Böylece araştırma görevlisi, öğretim görevlisi, okutman, uzman gibi kadrolara başvuru yapabilir daha sonra da doktoranızı tamamlayarak Doktor Öğretim Üyesi (eski adıyla Yardımcı Doçent Doktor) kadrolarına başvuru yapabilirsiniz. 


Alan dışı yüksek lisans yaparak dilerseniz başka alanlarda da eğitim alarak farklı alanlara yönelebilir ya da sahip olduğunuz bilgilere yenilerini ekleyerek  kendinizi geliştirebilirsiniz. 

Akademik kariyer için yüksek lisansa başlama konusunda kararsız kaldıysanız Akademik kariyere ilk adım için gerekenleri okumak karar vermenize yardımcı olabilir. 

Yüksek lisansınızı yurt dışında yapmayı planlıyorsanız Yurt dışında lisansüstü eğitimini nasıl yapabilirim? sorusuna cevap bulabileceğiniz yazıma göz atmanızı tavsiye ederim. Yurt dışındaki ilanlara nasıl ulaşabileceğinizi bulabilirsiniz.

Bilgi paylaştıkça çoğalır.

İlginizi Çekebilir
Yurt dışında yüksek lisans bursları

Yurt dışında yüksek lisans (master) yapmayı bir çok kişi yapmak ister ancak çeşitli sebeplerden ötürü ya da nasıl yapacağını bilmediği Devamını oku...

Doktora tezini bilimsel makaleye dönüştürmek

Elsevier'den Laura Mesquita doktora tezi ve bilimsel makale arasındaki farklılıklara değinerek doktora tezinin bilimsel makaleye dönüştürülmesinde izlenebilecek  yöntemleri anlatıyor. Birçok Devamını oku...

Bilimsel makale yazmadan önce yapılması gereken altı şey

Dr. Angel Borja, bir bilimsel makalenin yazılmaya başlamadan önce ve hazırlanma süresince dikkat edilmesi gereken noktaları anlatıyor. Bu uyarıları göz Devamını oku...

“Yüksek lisans (master) nedir?” için 6 yorum

    1. Yüksek lisansa başvuru yapabilmeniz için gereken sınavlar ALES, başvuru koşullarında var ise yabancı dil sınavı ve bölümün yapacağı yazılı/sözlü sınavlarıdır.

      • ALES ÖSYM tarafından gerçekleştirildiği için sınav başvuru tarihlerini ÖSYM’nin internet sayfasından kontrol edebilirsiniz.
      • Eğer ki yüksek lisans için başvuracağınız bölüm İngilizce sınavı istiyorsa (TOEFL, IELTS, PTE, YDS, E-YDS, YÖKDİL vs), sınava başvuru tarihini öğrenmek için ilgili sınavın internet sayfalarından bulabilirsiniz. ÖSYM tarafından yapılan YDS/e-YDS ve YÖK tarafından yapılan YÖKDİL ile ilgili bilgileri de ÖSYM‘nin ve YÖK‘ün sayfalarında bulabilirsiniz. Uluslararası geçerliliği olan İngilizce sınavları (IELTS, TOEFL, CAE ve PTE) için detaylı bilgilere buradan ulaşabilirsiniz.
      • Yazılı ve/veya sözlü sınavlar için ise başvuracağınız enstitünün ilanlarını takip etmelisiniz.
  1. Merhaba. Yüksek lisans için ALES ve YDS sınavlarına girdim. ALES sonucum açıklandı. YDS sonucu da açıklanınca, nasıl ve ne zaman yüksek lisans başvurusu yapabilirim?

    1. YDS sınavı ile başvuru yapmayı düşündüğünüze göre Türkiye’de yüksek lisans yapmayı düşünüyorsunuz. Öncelikle nerede yüksek lisans yapmayı karar vermelisiniz. Hangi üniversiteye karar verirseniz, o üniversitedeki ilgili enstitünün internet adresinde yazılan duyuruları takip etmelisiniz.

      Başvuru şartları ve gerekli belgeler üniversiteden üniversiteye değiştiğini unutmayın!

      Bildiğim kadarıyla 2020-Bahar dönemi başvuruları başlayan hatta sona ermekte olan üniversiteler var. Bu yüzden ilgilendiğiniz üniversitenin duyurularını bir an önce inceleyin.

      Eğer ki YDS sonucunuzun açıklanması başvuru tarihinden sonraya kalıyorsa ve enstitü de kabul ediyorsa özel öğrenci olarak başvuru yapabilirsiniz. Bunun için enstitü ile irtibata geçerseniz konu hakkında bilgi alabilirsiniz.

      Başvurunuz kabul edilirse, yazılı/sözlü sınav yapılacaktır. Bunun için size bilgilendirme yapılmayabilir. O yüzden duyuruları takip etmeniz yararınıza olacaktır.

Yorum Yap

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir